شعار "معیشت" لیست حداد و یک سوال اساسی

همیاری؛ مصطفی داننده- اصول گرایان فهرست حداد عادل شعار معیشت را در دستور کار خود قرار دادند. این شعار به خودی خود شعارخوبی است و قطعا همه نامزدهای انتخابات مجلس اولین هدف خود را در صورت پیروزی رفع مشکلات اقتصادی و تامین نعیشت مردم قرار خواهند داد.

سوالی که در اینجا مطرح می‌شود این مسئله است که مشکلات امروز کشور حاصل مدیریت کدام جریان سیاسی است؟ اصلاح‌طلبان یا اصول‌گرایان؟ پاسخ سوال ساده است و احتیاج زیادی به کنکاش و جستجو ندارد.

اصول‌گرایان ۱۲ سال در مجلس شورای اسلامی و ۸ سال در قوه مجریه در راس کار بودند و این دو نهاد مسئول مستقیم تامین معیشت مردم بودند. این معنا یعنی اینکه خود اصول‌گرایان پذیرفته‌اند که روش‌های آنها در اداره کشور عقلانی و کارآمد نبوده است. اصول‌گرایان با این شعار خود به صورت رسمی اعتراف کرده‌اند که در این سال‌ها اشتباه کرده‌اند. طرح‌هایی مانند تثبیت قیمت‌ها که حداد عادل آن را هدیه مجلس به مردم می‌دانست و یا اجرای ناقص طرح هدفمندی نمونه‌هایی از این اشتباهات است. در دولت نیز این جریان، اشتباهات عدیده‌ای داشت که مهم‌ترین آن انتخاب استراتژی اشتباه در سیاست خارجی بود که حاصل آن تحریم‌های بی شمار علیه ایران بود.

به طور مثال نرخ تورم در سال ۱۳۷۶ که هاشمی دولت را به خاتمی تحویل داد، ۱۶٫۶ درصد بود. این شاخص در سال ۱۳۸۴ که سید محمد خاتمی، قوه مجریه را به محمود احمدی نژاد تحویل داد، ۱۰٫۴ درصد برآورد شده است. اما نرخ تورم در پایان سال ۹۲  به ۳۲ درصد  رسید تا محمود احمدی نژاد این شاخص را در این شرایط به حسن روحانی تحویل دهد.

در دولت احمدی نژاد مجموعا ۷۲۰ میلیارد دلار درآمد نفتی نصیب کشور شد که از مجموع درآمدهای نفتی همه دولت های گذشته بیشتر بوده است. کل درآمد های سه دولت قبلی روی هم برابر ۴۳۲ میلیارد دلار بوده، یعنی شش دولت موسوی، هاشمی و خاتمی روی هم تنها نزدیک به ۷۵ درصد دو دولت احمدی نژاد، درآمد های نفتی داشتند. درآمد های نفت در دولت میرحسین موسوی برابر ۱۰۲ میلیارد دلار بود. درآمد نفتی کل دوران هاشمی رفسنجانی  نیز برابر با ۱۲۳ میلیارد و ۶۰ میلیون دلار بوده است.  همچنین مجموع درآمد نفتی دوران سیدمحمد خاتمی در سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ برابر، ۲۰۶ میلیارد دلار بوده است.
با این حساب کل درآمدهای نفتی ایران از سال ۱۳۶۰ تا سال ۱۳۹۲ برابر یک هزار و ۱۰ میلیارد دلار بوده که سهم درآمد دولت هشت ساله احمدی نژاد از این ۳۱ سال، بیش از ۵۷ درصد بوده است.

نرخ بیکاری دیگر شاخص اقتصادی است که درسال های مدیریت اصول‌گرایان وضعیت چندان مساعدی نداشته است. با وجود رشد فزاینده درآمدهای نفتی دولت احمدی نژاد، اشتغال زایی مطلوبی شکل نگرفت. در آن مقطع  نرخ بیکاری را تا ۱۷ درصد برآورد می کردند. با این وجود آمار رسمی نشان می دهد که نرخ بیکاری در سال آخر دولت هاشمی رفسنجانی،  12 درصد بود. این شاخص در سال پایانی فعالیت دولت سید محمد خاتمی به ۱۰٫۳ درصد رسید. 

پس بسیاری از مشکلات امروز مردم حاصل حضور ۱۲ ساله و ۸ ساله اصول‌گرایان در مجلس و دولت است و نمی‌توان امید داشت که این جریان بتواند بر اساس سابقه‌ای که دارد در زندگی مردم تغییری ایجاد کند. این جریان حتی در مقابل تغییراتی که دولت روحانی در سیاست داخی و خارجی ایجاد کرده است می‌ایستد و با آن مخالفت می‌کند. امروز مهم‌ترین مخالفان توافق هسته‌ای و باز شدن درهای کشور به سوی شرکت‌های بزرگ غربی اصول‌گرایان هستند. این بدین معنی است که اصول‌گرایان هم خود در مدیریت کشور اشتباه کرده‌اند و هم در برابر تغییر روش در سیاست‌های اقتصادی دولت روحانی مقاومت می‌کنند.

آنها در ایام انتخابات هم اشاره‌ای به برنامه‌های اقتصادی خود نکرده‌اند و تنها و تنها اهداف اقتصادی دولت را مورد هجمه و آنها را ناکارآمد دانستند. به زبان ساده می‌توان گفت که برنامه اصول‌گرایان لیست حداد، نقد برنامه‌های دولت روحانی است. پس می‌شود نتیجه گرفت که آنها با این شعار اولا اشتباهات خود در گذشته را پذیرفته‌اند و ثانیا مخالف با برنامه‌های دولت را به عنوان برنامه‌های اقتصادی خود معرفی کرده‌اند.

آنگونه که از شواهد پیداست با توجه به حضور چند نامزد اقتصاد دان در فهرست حداد این لیست هیچ برنامه مدونی برای مجلس دهم و معیشت مردم ندارند و تنها می‌خواهند با متشنج کردن فضا، رقیب را از صحنه خارج کنند.